Dag Een: Scarlatti Workshop Lyz Day/Alberto Mesirca
Na het concert van Alieksey Vianna schoof het programma iets uit, zodat ik mooi gelegenheid had voor mijn water en brood (met beleg, hoor!) Na een kort rustmoment werd het tijd voor de Scarlatti workshop.
Deze lezing met demonstratie was geheel gewijd aan de componist en clavecinist Domenico Scarlatti (1685 - 1757), die een geweldig oeuvre van 555 sonates schreef, met daarbij opgeteld nog heel wat opera's, cantates en orkestwerken.
Het was een heel interessant verhaal, dat ons door Italië, Portugal en Spanje voerde, van de ene betrekking na de andere, een reis die eindigde bij Scarlatti's dienstbetrekking bij de prinses -en nog heel even koningin van Spanje- Maria Barbara, een intelligente vrouw die heel goed clavecimbel kon spelen en heel wat boeken las, getuige de enorme bibliotheek die ze verzamelde. Heel veel doen met al die kennis mocht ze niet, want ze zat min of meer opgesloten in haar gouden kooi. Scarlatti schreef voor haar zijn sonates, en als je al die 550 kunt spelen...!
De muziek ontbrak niet bij deze lezing, die als vraag-antwoordspel tussen Lyz en Alberto was opgezet.
Lyz speelde een aantal sonates op clavecimbel, iets wat ze heel verdienstelijk deed, daarbij wel iets gehinderd door de mechanische eigenschappen van het Artez instrument.
Ieder clavecimbel heeft een soort vertraging tussen de toets indrukken en de uiteindelijke klank, want er moet een soort plectrum-mechanisme in beweging worden gezet. Die vertraging is afhankelijk van het instrument en de staat waarin het verkeert, en dat maakt het moeilijk om spatzuiver te timen. En als er dan ook nog slecht reagerende tonen tussen zitten.
Lyz demonstreerde heel duidelijk de diverse vormen en harmonische architecturen die binnen de Scarlatti sonates gebruikelijk zijn. Alhoewel, gebruikelijk is het juiste woord niet, want juist Scarlatti's sonates zijn een voorbeeld van variatie en muzikale innovatie uit die tijd.
Alberto Mesirca's gitaarklanken stonden in scherp contrast met het geluid van de clavecimbel. Op de gitaar komt het regelmatig Spaanse idioom van de Scarlatti sonates heel goed tot zijn recht. Hij speelde de sonates helder met een sonore klank en een uiterst duidelijke uitvoering. De structuur van de stukken was tot in de kleinste details te horen.
Het was heel leuk om de clavecimbel en gitaarvariant naast elkaar te horen. Het is in ieder geval niet verwonderlijk dat er de nodige Scarlatti sonates voor gitaar zijn bewerkt. Alberto Mesirca weet daar alles van, want hij heeft net een CD uitgebracht met Scarlatti sonates.
Het laatste onderwep van de lezing ging over het maken van transcripties van Scarlatti's werk en welke puzzels je daarbij tegen kwam. Interessant om te horen hoeveel werk er in zo'n transcriptie zit.