Kindertheater: De Geschiedenis van de Gitaar
Nieuw dit jaar was een bijdrage van de jongste gitaristen onder ons. Nu zou je verwachten dat het een toneel tjokvol gitaristen zou worden die met zijn allen een programma gingen spelen (na het stemmen van veertig gitaren...), maar nee, er was een veel beter concept.
Bobby en Sanna hebben veel ervaring met het verbinden van muziek met theater, iets wat we in de vorige festivals al een aantal malen hebben meegemaakt. Dit jaar besloten ze samen met de kinderen op het toneel geschiedenis te schrijven.
De geschiedenis van de gitaar, wel te verstaan.
Het programma duurde de hele dag. ‘s morgens kennismaken, vertellen wat de bedoeling was, podiumpresentatie doen en tussen de middag naar een echt gitaarconcert van Matthew McAllister. Na het concert werd het tijd voor het instuderen van het script, de gitaar van oertijd tot vandaag.
Ik wipte overdag even binnen bij de repetitie en zag al snel dat Bobby en Sanna een prestatie neerzetten. Niet alleen bij het instuderen van de tekst, maar ook bij het uit de orkestbak en van het hek af vissen van ondernemende jongskes. Met een lach, kwinkslag, heel soms een vermanend woord en zelfs een volkomen terechte terechtwijzing onder vier ogen op de gang leidden de beiden het in goede banen.
Ze wisten het improvisatietalent van de kinderen te stimuleren, zodat me heel duidelijk werd hoe Francisco Tarrega een gitaarcomponist was geworden in plaats van een directe collega van Granados en Albeniz, die beiden pianisten waren van de bekende Spaanse School. Hoe de kwam? De arme halfblinde Tarrega kon de witte toetsen niet van de zwarte onderscheiden en zakte daardoor voor zijn toelatingsexamen piano. Op de gitaar lukte dat wel, wat de hele toets is zwart (als je tenminste ebbenhout hebt).
Een van de kinderen speelde Tarrega met donkere bril. Of ja, eigenlijk moest ik meer aan Jose Feliciano denken.
De geschiedenis van de gitaar begon in de oertijd. De nog niet zo heel erg slimme Homo Sapiens leerde ritmes trommelen en rond het kampvuur dansen. Toen vond iemand de pijl en boog uit. En jawel, wat zit er op zo’n boog? Een snaar die poiiiing zegt als je schiet. Dat klonk de boogschutter als muziek in de oren en zo onstonden de eerste snaarinstrumenten. Je kon die zowel strijken als plukken.
De tijd schreed voort en de Renaissance kwam er aan. De luit van John Dowland bracht de kunstmuziek op de snaren op een hoog niveau, zijn stukken kon je in het zestiende eeuwse Europa in heel wat luitcollecties terugvinden en heel wat mede-luitenisten leenden zijn thema’s voor hun eigen werken. Kom daar nu nog eens om met al die auteursrechten! De Buma bestond toen nog niet en de componisten voelden zich vereerd als ze werden ‘gekopieerd’. Nu beginnen de marketeers van de muzikanten al een rechtszaak om een akkoordenschema.
Nu was een luit niet zo’n praktisch instrument om de wereld meer rond te reizen, dus gaandeweg ontwikkelde zich de makkelijker bespeelbare en meer portable (Spaanse) gitaar. De bouwer Jose Torres maakte in de negentiende eeuw het ontwerp van de hedendaagse gitaar, wat Francisco Tarrega inspireerde tot het componeren en spelen van een geheel nieuw type repertoire waarin hij ook elementen uit de flamenco, de tremolo bijvoorbeeld, integreerde.
Het werd daarna Andres Segovia die de gitaar op de wereldpodia bracht met originele werken en transcripties van bekende componisten.
Muziek uitvoeren is een, maar daar bouw je nog geen groot repertoire mee op. Daarvoor heb je bekende componisten nodig die bij een groot publiek goed liggen. Jammer genoeg was dat in Tarrega’s tijd een groot probleem.
In het begin van de twintigste eeuw bracht de Braziliaan Heitor Villa Lobos daar verandering in. Naast een flink repertoire piano- en orkestmuziek componeerde hij voor de gitaarwereld zijn preludes, etudes en choros, die je nog steeds tegenkomt op plaat en toneel. Vele anderen zouden daarna volgen.
Toen het verhaal eenmaal op de planken gerepeteerd moest worden, kwam de gang er bij de kinderen goed in en probeerde niemand meer in de gordijnen te klimmen.
De kinderen beeldden het verhaal daarna voor het echie voor publiek uit, waarbij ze zelf wat op de gitaar speelden en werden bijgestaan door Matthew McAllister and Edsart Udo de Haes. Een enthousiast applaus werd hun deel!
Wie weet levert deze interessante ervaring later nog wat gitaristische toneeltijgers op! Guitar Heroes in de dop wellicht?