Kerst op de Tankeberg

Muziek: La Nit de Nadal van Miguel Llobet (1878 – 1938) gespeeld op klassieke gitaar door Giulio Tampalini

O kersnacht, schoner dan de daegen,
Hoe kan Herodes ’t Licht verdraegen
Dat in uw duisternisse blinckt?

Ik schrik wakker… Een nachtmerrie over een lawine van kerstlampjes en veile vredesboodschappen te midden van explosief vuurwerk eindigt in het stikkedonker.

Mijn blik glijdt naar de wekkerradio. Niets te zien, het display is dood. Da’s raar! Tjonge, hoe laat zou het zijn? Ik tast om me heen en stap uit bed. De batterijlampjes op de overloop schieten aan. Die doen het gelukkig altijd. Zo lang er sap in de batterij zit.

Mijn lief draait zich met een geïrriteerde kreun om. “Wat is er?”

“De stroom is er af, geloof ik, ik ga wel even kijken. Zou de buurvrouw de stoppen van de hele straat hebben laten doorslaan net zoals in de vorige eeuw?”

Ik schuif het gordijn opzij. Buiten is alles aardedonker, geen kerstlampjes te zien. Zelfs de energiezuinige duurzame lantarenpalen met 5G veiligheidsapparatsjik in onze straat geven geen sprankje licht. Voor het eerst in lange tijd zie ik myriaden sterren aan de hemel. De gebruikelijke late chemtrails ontbreken. Eigenlijk is het ongelooflijk helder na een hele Decembermaand van sombere dampigheid. Zijn ze soms gestopt met geo-engineering ter gelegenheid van de Kerst?

Ik diep een zaklampje op. Wat zou er aan de hand zijn? Ik kijk uit het raam van mijn gitaarkamer aan de achterkant. Alle huizen zijn donker, maar heel in de verte zie ik in het zuidoosten een vonkje helder licht. Dat moet ver op het platteland achter Deurningen zijn.

Ik herinner me citaten uit de weerbaarheidsfolder die we hebben teruggestuurd. Zorg voor een radio, schreven ze. Die had ik al, een handzaam kortegolfontvangertje op vers geladen batterijen.

Ik zoek eerst op de FM-band naar lokale stations. Niets, alleen ruis. Niet eens een piratenzender. Ik schakel over naar lange-, midden- en korte golf. Geen enkele stem, zelfs de bekende telemetrie en telex op de korte golf zwijgt. Louter ruis op de band.

Wat is er gaande?

Ik loop de trap naar beneden. Het is echt donker. Alle stand-by lampjes waar je normaal gesproken een boek bij kan lezen zijn uit. De meterkast: Niks aan de hand, aardlek en zekeringen okee. Ik doe de deur van de koelkast open. Duisternis. Shit, we hebben net de vriezer vol zitten voor de Kerst. Als je de deur dicht laat blijft het nog 24 uur koud, herinner ik me de specificaties van het apparaat.

Tja, met die 72 uur weerbaarheid van Rutte heb je dan al je diepvriesvlees kapot…

De conclusie is simpel. Geen stroom. Geen telefoon, geen Internet. Als je niks op de kortegolfradio hoort, zijn blijkbaar overal ter wereld de stoppen doorgeslagen.

Mijn Lief komt achter me aan: “Alle stroom eraf?”

Ik knik en controleer de kraan. Het sputtert een beetje. “Mmm, niet alleen de stroom, ik denk dat we onze laatste lading in de stortbak maar voor de echte grote nood moeten bewaren. Gelukkig hebben we nog flessen.”

“Ook geen water? Doet de verwarming het wel? Wat nu dan?”

“Wachten tot het licht wordt. Alhoewel, toen ik uit het raam keek, zag ik groot licht in de verte. Ik denk dat ik eens die kant op fiets. Misschien weten ze daar meer.”

“Zou je dat wel doen, midden in de nacht?”

“Mijn beschermengel werkt vast wel in de kerstnacht.”

“Goed, maar wees toch voorzichtig.”

Ik kleed me aan en trek voor de zekerheid een dikke trui aan. De winterjas gaat eroverheen, muts op en handschoenen aan. Dat blijkt nodig, want buiten zie ik dat de temperatuur een eindje onder het vriespunt is gedaald. Ik stop het zaklampje in mijn zak, je kunt niet weten.

Met verbazing kijk ik omhoog. Wat een sterren! Ongelooflijk, ik heb er nog nooit zo veel gezien! Prachtig! Ik denk terug aan een vakantie waarin we naarmate het donker werd, steeds meer sterren konden zien. Ver van de bewoonde wereld. Een magische ervaring. Met minder sterren dan ik nu zie.

Midden in de winternacht, ging de hemel open, neurie ik voor me heen. Ik zie de damp van mijn adem in het vage sterrenlicht. Nee, geen maan, maar ondanks dat kan ik de contouren van de huizen zien. Ik vind zonder problemen het slot van de schuurdeur.

Ik fiets het achterpoortje uit. Gelukkig, de fietsverlichting doet het. Mijn ogen tranen van de kou. Op straat is het stil. Een paar mensen proberen een auto te starten. Lauw Loenen, koplampen blijven uit, geen spanning voor de startmotor. Blijkbaar doen ook auto’s het niet. Een paar mensen lopen verdwaasd rond. Door een paar ramen zie ik kaarslicht.

Die hebben hun noodpakket vast open gemaakt…

Nergens branden kerstlampjes. Eerlijk gezegd vind ik het een verademing. Het is me totaal onduidelijk hoe die rare kerstgewoonte van over de haringplas zich hier als een ware griep verspreidt op de holle lach van een oudje op een rendierslee. We hebben toch eigen tradities? Ik word altijd een beetje weemoedig van de oale roop, dat Twentse hoornblazen met natuurlijke boventonen zodra de Advent aanvangt. De oude roep om de zon weer terug te laten keren. Dat was vroeger, tegenwoordig zijn buren er als de kippen bij om bij de gemeente te klagen als iemand het blazen oefent.

Dit jaar was iedereen erg vroeg met die lampjes, ze begonnen er half November al mee. Sinterklaas was nog maar net aangekomen. Ik kreeg het gevoel van gedwongen sfeermaken met die kleurtjes en dat onrustig knipperen en flikkeren. Lichtjes aan de buitenkant om de donkere en angstige binnenkant te verlichten?

Tja, mensen zoeken een lichtpuntje in deze tijd, dat snap ik. Via de tv, radio en de krant krijg je dat niet, alleen maar de dagelijkse bangmakerij, crisisvrees en ergernis. Oorlog met zondebok (weer meer belasting), klimaathetze met schuldgevoel (nog meer belasting) en agressief gezwaai met vlaggen door gemaskerde figuren. En dan de donkere maanden van het jaar. Ik snap het wel, maar toch vind ik dat sterrenlicht veel mooier dan die namaak-glitter.

Ik zag het licht achter Deurningen… Zuidoosten. Ik herinner me een plek die in aanmerking komt.

Ik fiets op bekend terrein, ik rij langs de landerijen en het stille dorp. Ook hier kijkt een enkeling verbaasd naar de sterrenhemel. In het buitengebied zie ik het kleine lichtbaken dat me wenkt. Mijn vermoeden wordt bewaarheid. Het Mariakapelletje aan de Jonkmansweg.

Daar staat een man in een lang gewaad in een helder licht. Zou dat een engel zijn? Nee, vleugels hoeven niet, die hebben mensen erbij verzonnen. Ik ken de verhalen waarin ze optreden, maar ik heb er zelf nog nooit een in levende lijve gezien. Wel in een droom, maar dat is anders.

Hij ziet me aankomen en steekt een hand uit: “Wees niet bevreesd.”

Ik stap van de fiets. Ik kijk het tafereel even aan. Nee, bang ben ik niet: “U moet met uw outfit en aanroep haast een engel zijn, want het is Kerstnacht. Wie bent u? Weet u wat er aan de hand is op de wereld?”

“Inderdaad. Ik ben Gabriël om precies te zijn,” lacht hij, “bij velen bekend van het Kerstverhaal. Ave Maria, weet u wel? Mijn hemelse PR-aktiviteiten gaan echter verder dan mijn berichten voor Christenen, ik heb ook het een en ander aan de Islamieten gemeld. We hoopten in de hemel dat het wat saamhorigheid zou kweken.

Maar goed, mensen als jullie zijn, interpreteren jullie de universele boodschap op geheel eigen wijze,” hij zucht, “en dat geeft al eeuwen gedonder in de glazen om de hegemonie rond de waarheid en het ware geloof. Maar ja, dat is de uitdaging van de vrije wil… Met als voorlopig resultaat veertien eeuwen oorlog. Je kunt echter ook vrede sluiten… Daarin ben je vrij. Die vrijheid lijkt echter juist nu het probleem te zijn.”

“Je staat hier vast niet zonder boodschap. Heeft die iets te maken met de huidige toestand?”

Gabriël knikt: “Jullie hebben er sinds het jaar nul een steeds grotere rotzooi van gemaakt en nu is het wel helemaal bijzonder. Jullie investeren kapitalen in jullie eigen vernietiging onder het mom van verweer tegen de vijand. Dus dachten we, we helpen jullie een beetje met oefenen in weerbaarheid.”

“Is daarom de stroom eraf?”

Gabriël glimlacht: “Gedurende de kerstdagen. Overal ter wereld. Twee dagen slechts, dat valt nog mee. Veel minder erg dan de 72 uur die men in jullie weerbaarheidsboekje vermeldt. Nu kunnen jullie echt op zoek naar het Licht. Zonder kerstlampjes die jullie verblinden.”

“Wat dan van de mensen die afhankelijk zijn van stroom? Voor hun beademing bijvoorbeeld? En die kerncentrales die elektriciteit nodig hebben voor hun beveiliging? Straks hebben we geen kernoorlog meer nodig met al die mini-Chernobylletjes op de wereld.”

“Geen zorgen, hen overkomt niets en we waken tegen complete vernietiging van jullie wereld. Voor velen is er slechts het leerzaam ongemak. Geen kunstlicht, geen communicatie, geen media, geen afleiding op jullie schermen. Kom tot inkeer en vertrouw op jullie eigen stem. Geen zes edities Home Alone vol leegte en agressie maar thuiskomst van je Ziel. Geen drie geesten van Kerstfeest maar het ontwaken van je eigen bewustzijn.”

“Dat klinkt wel erg filosofisch. Hoe moet ik dat doen?”

“Dat zul je mijn meerdere moeten vragen. Hij is net vannacht weer gereïncarneerd. Als Alwetende heeft hij goede tips. Die zijn niet mijn werk, ik ben slechts de boodschapper.”

“Waar kan ik Hem vinden?”

“Ditmaal in de buurt, dat komt goed uit, want de originele locatie in het Midden Oosten is te gevaarlijk geworden met al die oorlogshitsige zielen ter plaatse,” Gabriel wijst naar het Oosten, “ze zoeken het hogerop in Twente bij de Tankenberg,” hij grijnst minzaam, “het hoogste punt in de omgeving, je weet maar nooit of de zeespiegel opeens 50 meter stijgt, zoals ik laatst in een van jullie talkshows hoorde beweren.”

“Talkshows? Die nöalepetterie[1]?”

Gabriël lacht: “Jij weet dat, maar heel veel mensen niet. Bedenk dat angst een slechte leermeester is en hou je ver van die propaganda.”

“Dank je, Gabriël, dan fiets ik verdan[2] om het aan je baas te vragen.”

De engel zwaait: “Graag gedaan en goede reis!”

Tankenberg, dat is nog wel een eindje fietsen. Ik peddel door naar de Hengelosestraat. Dan gaat het rechtdoor naar Oldenzaal, daar hoef ik niet bij na te denken. De straat licht verlaten onder de sterren. Gelukkig doet mijn fietsverlichting het goed.

Ik blijf me verbazen over de sterrenhemel. Ik zoek naar bekenden. De steelpannetjes van de Grote en Kleine Beer. De gordel van de jager Orion met zijn zwaard en de glans van Betelgeuze onder zijn oksel. De fiets hobbelt schielijk over een tak. Direct ben ik terug op Aarde.

Het is best lastig om in donker Oldenzaal de weg te vinden. Ik moet helemaal op mijn geheugen afgaan, want die paar wezenloze voorbijgangers kunnen me niet helpen. Ik zucht opgelucht als ik het donkere silhouet van de oude Plechelmus tegen de sterrenhemel waarneem. Zou de kerstnachtmis nog doorgaan zonder elektriciteit?

Ik ben op de goede weg!

Alleeweg lees ik in het licht van mijn zaklampje. Ja, dit is de goede kant op. Ik voel het vals plat. Aait[3] verdan op de fietse! Ik steek de Bentheimerstraat over en ga bergop langs het bos. Na enige tijd zie ik de glans van kaarslicht.

Ik stap van mijn stalen ros en kijk om me heen. Een bekende plek van de wandelingen van vroeger, daar is de trap van de Mariakapel. Ik ga kijken. Moeder en kind in steen zwaaien naar me in het licht van flakkerende vlammetjes. Nee, geen woord, geen informatie. Ik zal verder moeten zoeken.

De weg stijgt flink, ik ga over op de eerste versnelling. Ik passeer een ANWB paddenstoel,  het theekoepeltje moet in de  buurt zijn. het zweet breekt me uit, dit hellingspercentage ben ik niet gewend. Er is niet veel te zien om me heen, de kale boomtoppen maskeren het sterrenlicht. Gelukkig herken ik een deel van het pad. De lichtstraal van mijn zaklampje glijdt over het theekoepeltje van Egheria aan de rechterkant van de weg.

De legende vertelt dat hier ooit een heiligdom van Tanfana stond, een Germaanse moedergodin… Hier dansten  ooit de witte wieven.

Ik kijk om me heen. Ik hou mijn adem in.  Beneden op de heuvel zie ik licht. Een warmgele glans als van de kaarsen in de Kerstnachtdienst van vroeger. Ik zet mijn fiets aan het hekje op slot en daal voorzichtig af naar beneden. Dat valt niet mee met dat vage sterrenlicht van boven, ik struikel wat af over het kreupelhout. Mijn doel is echter duidelijk.

Het licht komt van achter een schuurtje, het trotse gevelteken op het dak tekent zich duidelijk af. Ik loop om en zucht verbaasd.

Een hooimijt als kerststal?

Een man en een vrouw in winterkleding maken het zich gemakkelijk in de hooiberg. De vrouw glimlacht terwijl ze haar baby de borst geeft. Een ezel en een os knabbelen aan het verse hooi. Een haan op het dak kijkt uit naar het ochtendgloren. De man neemt een grote hap uit een plak Stoete[4]. Een stapel plakken Krentenwegge ligt op een snijplankje. Een fles wijn staat in een doosje naast de hooiberg.

De man komt overeind als hij mij ziet: “Nee maar,” roept hij uit, “je bent de eerste gast voor ’t kroamschuddn[5] dit joar!” Hij schudt mijn hand: “Spieker-Jozef, aangenaam,” een gebaar naar de vrouw, “mijn Lief Marie en onze jongste spruit! Die moet nog wat ankomm’n voordat hij aan de Stoete kan. Kom dr’bie zitt’n dan kun je d’r oet kiek’n.”

Ik denk aan een boekje uit de vorige eeuw: “Zijn jullie verhuisd?”

Spieker-Jozef lacht: “Mariaparochie werd ons te druk, veels te dicht bij Almelo, doar is altied wat te doon. Op gegeven moment had ik d’n trekker stuk, helpen drukk’n hielp hem niet meer vooruut, dus toen zei ik tegen Marie: “Wie goat de Wiez’n oet het Oosten een stukje achterna. We hoefden hier in Twente ook niet zo ver te reizen vanuit Nazareth.”

“Nazareth? Dat is toch in het Midden Oosten?”

“Hier in Twente hebben we ook een Nazareth. In Boorn[6] leek het wel alsof alle Joden van Israël zich er gevestigd hadden. Vandaar dat delui het zo noemen.

“We zagen deze plek op ’n stukje kuiern[7],” voegt Marie toe, “en toen zei ik dat dit heukske het worden moest. Zitten we een beetje in de buurt van Herman [8] als hij een nieuw beukske over ons wil schrijven. En wie kunt voordelig boodschappen doen over de grens.”

“Op de voes[9]!” wijst Spieker-Jozef naar de traditionele Krentenwegge. Ik tast gretig toe, want zo’n donker fietstochtje in de Kerstnacht maakt hongerig. Hij schenkt een mok wijn in: “Word je lekker warm van,” knipoogt hij.

“Ik ben blij dat ik jullie zie,” zeg ik tussen een paar happen door, “ik was al bang dat die Angelsaksische Odin met zijn rendieren jullie had verdreven. Ze hebben hier tegenwoordig een hekel aan tradities, Sinterklaas en zijn medewerkers zijn al bijna weggejaagd.”

Spieker-Jozef knikt: “Da’s de nieuwe Tied, lijkt het, jullie zijn en worden gans ontworteld. Doarum heb Gabriël de stroom er maar eens afgedraaid, dan kun jullie wat noaprakkezeern[10] over ‘t leven. Maar wees niet bang, wie kommt alle joare wieder. Doar hebben die wokies niks over te zeggen.”

Ik zucht: “Ja, alle jaren weder, dat zong dat Sinterklaasliedje ook, maar kijk eens wat daar van komt.”

Marie glimlacht: “Ik gun de oude Niklaas zijn sabbatical wel. Dan krijgt hij er weer zin in en komt hij glorieus terug. Samen met zijn kleurige knechten.”

“Ik ben hier niet alleen voor ’t feestje”, kom ik ter zake, “ik kwam Gabriël tegen onderweg en die wees me naar jullie zönne[11] voor de achtergronden van deze wereldwijde stroomstoringsactie. Hij had het over weerbaarheidsoefening en thuiskomen in je ziel.”

“Gabriël houdt van mooie woorden,” knipoogt Spieker-Jozef, “hij zit bij de hemelse PR en dat hoor je. Kiek daar gewoon doorheen, da’s een goede oefening bij al die talkshows, propaganda en Kamerdebatten van jullie. Da’s weerbaarheid, zelf nadenken en er doorheen prikk’n.”

“Ons jong[12] moet eerst wat groeien voordat hij al die mooie woorden kent,” merkt Maria op, “maar we wett’n d’rvan en kunnen je alvast ook wel wat verteln.”

“We maakten ons zorgen over de Kerstgedachte,” begint Spieker-Jozef, “jullie straten hangen vol met lichtjes, maar de gordien’n blijven dicht. Jullie spelen een maand lang twentyfourseven  kersthits, maar missen de muziek. Jullie tv-schermen worden steeds groter, maar de kersthows met loterij steeds dommer. En dan hebben we nog niet over de praatshows van jullie keizers.”

“Keizer? Ik dacht dat we een democratie waren?”

“Je kent het verhaal van de keizer toch?” vraagt Marie, “oet de Schrift?”

“Niet direct. Maar je hebt wel een punt, ze gedragen zich daarboven precies zo arrogant en heerszuchtig als de keizers en koningen van vroeger. En dat terwijl de laatste Europese keizer in de vorige eeuw na zijn verloren oorlog naar ons land is gevlucht om daar lekker met pensioen te gaan.”

“Ze hebben over mien zönne na ’t jaar nul een mooi verhaal in d’n Schrift geschreven,” legt  Spieker-Jozef uit, “en daarin hebben ze hem een uitspraak in de mond gelegd, waar we nu nog steeds last van hebben. ‘T is vandaag niet aans[13], je moet die platschrievers[14] in de gaten houden.”

“Iets met een keizer en een muntje?”

Spieker-Jozef knikt: “Geef aan de keizer wat van de keizer is.” Da’s mooi werk, zei de keizer toen, dus al het geld is van mij. Als al de leu nu verplicht lid worden van de beweging van Spieker Jozefs zönne, dan is mijn kostje gekocht met dat gehoorzaam volkje, dacht keizer Constantijn toen. En zo geschiedde het. Pas op als een godsdienst een staatsgodsdienst wordt, pas op als een godsdienst een theocratie wordt. Doar kumm’ alleen gedonder van.

Moar dat alles van de keizer is, bedoelde mien zönne heelmoals nich[15]. Hij zei in feite dat je iemand die denkt dat hij zelf God is en alles kan bepalen, als oppassende burger niet van pecunia hoeft te voorzien. Zeker als ze geen vrede op aarde nastreven voor iedereen.”

“Dat doen ze nu net zo,” voegt Marie toe, “die keizers van nu gebruiken geld dat ze met belastingen van hardwerkende mensen hebben afgenomen om oorlogen te betalen en als iemand gewonnen heeft spelen ze elkaar de gouden balletjes weer toe om de winnaars op te bouwen en de verliezers verder tegen een dikke rente in de schulden te steken. Zodat je vroeg of laat weer oorlog krijgt.”

Spieker-Jozef maakt een weids gebaar: “Daarom is de stroom er nu af, zodat de gewone mensen eindelijk zien dat die arrogante keizers als het er echt op aan komt niets voor hen kunnen doen, laat staan dat ze dat willen. Deze Kerst is een voorproefje van wat er zal gebeuren als dit niet stopt.”

“Dus we moeten de geldstroom afdammen?” merk ik op.

“Dat zou een goed idee zijn. Laat die keizers en keizerinnen weten dat ze geen vrede op aarde krieg’n als ze ons zuur verdiende geld gebroek’n om een oorlog an de gang te hoal’n. Da’s een bodemloze put. Loat’n we eerst maar eens zorgen dat alman genog te vrett’n hebt en ‘t hoes warm kunt hoal’n.”

Ik knik: “Helemaal mee eens. Hoe pakken we dat aan?”

Spieker-Jozef wrijft nadenkend zijn kin: “Mien zönne wist dat wel, alleen is hij nu nog niet zo ver met dat verhaal, dat duurt nog wel dertig jaar en dat liep aandertieds[16] ook niet helemaal good af voor hem. Er zit niks anders op dat jullie ‘t zelf oetprakkezeer’n.”

“Dus dat is de kerstboodschap van dit jaar?”

“Klopt,” zegt Marie, “Loat oe niks wiesmaakn door radio, tv en kraant’n, doe zelf onderzoek en zeg d’r wat van als de keizers zich misdragen. Jullie zijn ‘t volk en democratie betekent dat jullie zelf op moet pass’n en niet besteeden[17]. Die leu zijn er voor oe en oe bent er niet voor hun. Dat is weerbaarheid. Wees good voor mekoar en helpt elkander in oe eig’n straat.”

Marie slaat een blik op haar baby. Hij slaapt voldaan. Ze knoopt haar lijfje dicht: “Ssst, jongs, de kleine slaapt.”

Ik sta op: “Tijd om eens op huis aan te gaan. Morgen maar eens kijken hoe we het kerstdiner gaan maken. Ik heb nog een tafelbarbecuetje en een zak kolen. Er moet nog ergens een gasaansteker liggen.”

“Overmorgen komt je stroom, gas en water weer terug,” montert Spieker-Jozef me op, “gelukkig nieuwjaar, goodgoan en goede weerbaarheid.”

Ik zwaai ten afscheid en klim het heuveltje weer op. De fiets staat er nog. Gelukkig, het is Amsterdam niet. Ik sla een blik op het theekoepeltje, de plaats waar ooit Germanen aan Tanfana offerden.

De Germanen moesten het ook met een barbecuevuurtje doen, bedenk ik me, maar ik zal toch blij zijn als het licht weer aan gaat.


[1] nöalepetterie: Twents voor Zanikpotterij.

[2] verdan: Twents voor Verder.

[3] aait: Twents voor Altijd.

[4] stoete: Twents voor roggebrood.

[5] kroamschudd’n: Twents voor kraamschudden, een charmant ritueel rond een nieuwgeborene.

[6] Boorn, dat is Borne.

[7] kuiern: Twents voor wandelen.

[8] Heer Finkers woont op een steenworp afstand in Beuningen.

[9] Op de voes: Twents voor in de hand.

[10] noaprakkezeern: Twents voor reflecterend nadenken.

[11] zönne: Twents voor zoon.

[12] jong: Twents voor kind.

[13] aans: Twents voor anders.

[14] platschriever: Twents voor schrijver, auteur

[15] heelmoals nich: Twents voor helemaal niet.

[16] aandertieds: Twents voor vroeger.

[17] besteedn: Twents voor uitbesteden

Laat een reactie achter

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.

fout: Inhoud is beschermd!
Scroll naar boven