Muziek: Milonga para Tres van Astro Piazzolla, gespeeld op piano door Jeroen van Veen

19 Augustus 2026

Suggestieve propaganda, Cartoonpolitiek en Columneraderie

Aflevering 310 van Schermloze Avonden. Een echt regenachtige dag vandaag. Het weer deed moeite om de sombere voorspellingen van het klimaatactivisme (“niet genoeg neerslag om het grondwatergebrek op te lossen”) te weerstreven.

Ik ging overdag als cameraman mee voor het Youtubekanaal Mysteries in Nederland om een filmpje op te nemen over de Lethe, een geheiminnige plek vlak aan de grens in Noordoost Groningen. In de Griekse mythologie is de Lethe de rivier van de vergetelheid in de Onderwereld. Een mooie verlaten streek, daar bij de Dollard. 😉 Nee, we konden de terugweg zonder navigatie rijden, niks vergeten!

Opmerkelijk

In een ver verleden had je kwaliteitskranten en sensatieblaadjes. In een tijd dat nog geen Belgische mediamagnaat de dienst uitmaakte. Trouw, Volkskrant, NRC, bepaalde lokale kranten, dat waren kwaliteitskranten. De Telegraaf en het Algemeen Dagblad zaten meer in de sensatiesfeer. Die tijd ligt ver achter ons, suggestie en propaganda zijn nu mainstream geworden.

Oh, ik vergeet bijna iets: De definitie van kwaliteitskrant. Wel dat is een medium dat onafhankelijke ongefilterde journalistiek brengt, zonder de drang om partij te kiezen of met propaganda “ongewenste” meningen en partijen zwart te maken volgens een bepaald narratief.

Treffend voorbeeld is de berichtgeving rond het dodelijke ongeluk op de A59 waarbij een automobilist in volle vaart achter op een file reed met twee doden en zes gewonden als gevolg. De file ontstond door drukte als gevolg van een boerenprotest.

Wat suggereerde bijna iedere krant? Dat de boeren rechtstreeks schuldig waren aan het ongeluk. Zo manipuleer je publieke opinie. De familie van de slachtoffers moest de ware toedracht via social media melden. Pas later arresteerde de politie de desbetreffende automobiliste op verdenking van gevaarlijk rijden.

Het oorspronkelijke propaganda-effect bleek echter blijvend: Plotseling ijverden allerlei “veiligheidsinstituties” zich om protestboeren van de weg te weren, zoals bij ons in Twente.

Wrang, want ongelukken als gevolg van de “grenscontrole-file” bij De Lutte halen die politieke aandacht zeker niet. Terwijl die file een dagelijks verschijnsel is.

***

De Volkskrant cartoontekenaar Peter de Wit, winnaar van de Inktspot Prize 2025 met een doorkijkje aan de Middellandse Zeekust in 2030, bleef deze week niet bij zijn leest. De altijd geduldige maar wel scherpe psychotherapeut Sigmund ontbrak. In plaats daarvan bracht hij een serie “Blije Mensen” waarin hij het Israëlisch enthousiasme uitbeeldde om Gaza en haar bevolking van de kaart te vegen.

Daarin kwam een karikatuur voor die me deed denken aan het beeld van de Jood dat in de Nazi-tijd uiterst populair was en mede bijdroeg aan het populariseren van de Holocaust.

Dankzij de wonderen van de AI kregen we ook een karikatuur van de andere kant van de zaak plus een aardige weergave van de beweegredenen van Hr. De Wit om die karikatuur van de andere kant toch maar niet te tekenen. Het lot van Charlie Hebdo heeft blijkbaar veel indruk bij hem gemaakt.

***

De Volkskrant blijft opvallen deze week. Een zekere VK columniste Marcia Luyten kopt: De XR-demonstrant zet zijn leven in voor anderen, de boze boer riskeert levens van anderen voor zichzelf.

Een treffend voorbeeld van de propaganda die ik al eerder aanhaalde.

Wat een schaamteloze verheerlijking van klimaatwaanzin. Is er al een “dappere” XR-demonstrant gevallen door zelf-extinctie, dan? Of wachten we nog op de gevolgen van het vastplakken aan de snelweg met lijm die achteraf kankerverwekkende stofjes blijkt te bevatten die gevaarlijk zijn bij direct huidcontact? Gemaakt door fabrieken waartegen XR feitelijk demonstreert?

Aan de politie zal het niet liggen. Fluwelen handschoentjes voor XR, bijna doeltreffende waarschuwingsschoten voor de boeren.

Het is juist een wonder dat het gedrag van die XR-idioten tot dusver nog niet tot doodslag heeft geleid. Hun gevaarzettend optreden leidt tot meer risico in het verkeer dan een rijtje trekkers van bezorgde boeren. Ik bewonder de zelfbeheersing van de Nederlandse automobilist die tot dusver nog geen enkele XR-demonstrant heeft platgereden.

Wat niet is, kan nog komen, natuurlijk. 😉 Een wrange inzet voor het leven van een XR-demonstrant: Platgereden door een mede-klimaatactivist in een elektrische auto met een praktisch lege batterij die probeert een laadstation te bereiken maar wordt geblokkeerd door een XR-feestje op de weg er naartoe.

Muziek in de Luie Stoel

Na een retourtje Noordoost Groningen is het lekker ontspannen met een stukje muziek. Ditmaal Para el Ángel, muziek van Astor Piazzolla uitgevoerd op piano door Jeroen van Veen.

Astor Piazzolla (1921 – 1992) werd geboren in Argentinië, bracht een deel van zijn jeugd door in Greenwich Village in New York, en begon na zijn terugkeer in Argentinië aan zijn muzikale carrière in tango orkesten,  met als meest bekende het orkest van Aníbal Troilo. Daardoor kon hij les nemen bij bekende musici en zijn compositievaardigheden aanscherpen.

Met zijn eigen ensembles werd hij een belangrijke component van de Nuevo Tango beweging die de Argentijnse tango moderniseerde. Door zijn tournees over de wereld werd zijn muziek bekend.

Achtergrondmuziek wordt Milonga para Tres, een compositie uit de late tachtiger jaren. Milonga’s (met een tango-ritme) zijn uitstekend geschikt om de melancholie van de Argentijnse tango uit te dragen. 😉 Een sfeer die uitstekend past bij het regenachtige weer van vandaag.

Boek op Schoot

Al bladerend op mijn e-reader kom ik er soms toe om boeken te herlezen. Ditmaal Het Best Verkochte Boek Ooit van de econometriste Sanne Blauw, haar gereviseerde editie stamt uit 2020. De Coronatijd leverde namelijk een paar interessante voorbeelden voor haar onderwerp.

Zij schrijft over manipulatie met cijfers, een praktijk die we ook na de coronacrisis regelmatig tegenkomen. Ik verbaas me al jaren over de cijferbrij die met een bepaald doel (“het van de urgentie overtuigen” van de domme Nederlandse burger) zonder context wordt gegenereerd.

Goochelen met cijfers is nog niet eens zo oud. Men begon ermee in de negentiende eeuw en al snel bleek dat men gaarne viel voor de quasi-objectiviteit van cijfers.

Met die geschiedenis begint de auteur een verhelderend verhaal over hoe je tot cijfers komt, het gevaar van niet geheel willekeurige steekproeven en hoe cijfers zand in de ogen strooien. Valse statistiek waarmee je de ideologie van enkelen tot mening van het volk verklaart teneinde draagvlak te krijgen. Blijkbaar hoopt men steevast dat de gemiddelde burger niet tot tien kan tellen. Nu lijkt het er ook op dat rekenvaardigheid steeds meer uit het onderwijsprogramma verdwijnt.

Nu begrijp ik hoe de media aan bepaalde beweringen komen. Het is maar net welk clubje je vraagt, nietwaar? Al met al zet ik daardoor een steeds grotere zoutpot naast de krantenbak.

Het boek helemaal uitlezen in een avond is een iets te grote uitdaging. Ondanks het feit dat mijn e-reader enthousiast aangeeft dat ik nog slechts een uur te gaan heb voor de andere helft van het boek. Op welke cijfers zou het algoritme zich baseren?

Verhaal voor het Slapen Gaan

Ik herinner me Marian Mudder uit de serie Baantjer. Daar vertolkte ze als Vera Prins de rol van de rechercheur Fred Prins. In de boeken had deze vaak een ondersteunende rol bij de ontknoping van de misdrijven. In de tv-serie bracht ze een vrouwelijk tintje in Baantjers mannenwereld. Daarnaast verscheen ze de afgelopen jaren in vele films en tv-series. 😉 Maar ja, we keken al weinig tv en sinds de coronatijd al helemaal niet meer, dus dat viel niet op.

Begin deze eeuw begon ze ook als schrijfster, eerst van fictie en later van therapeutische boeken. Bij mijn Usenet expeditie vond ik een paar van haar fictie-epubs.

Zo stuit ik op De perfecte minnares uit 2011. De hoofdpersoon (ik ben nog niet achter haar naam gekomen) heeft samen met oud middelbare school klasgenote Desiree een cateringbedrijf voor rijke mensen in Amsterdam. Ze combineert passie voor koken met passie voor mannen.

Het verhaal beweegt zich dan ook redelijk clichématig tussen recepten van exotische gerechten en vrijpartijen met even exotische en vooral artistieke mannen. Daarbij verbaast ze zich over de saaie conventionele verhoudingen van mensen in haar omgeving. Dat kan nooit echte liefde zijn.

Alles verandert echter als haar huidige minnaar Damien (nomen est omen) een punt achter de relatie zet omdat hij vreest dat de intensiteit van hun huidige relatie in de tijd zal afzwakken. Onder het mom dat hij haar uit liefde beschermt tegen die teleurstelling, pakt hij zijn biezen.

Wordt vervolgd: Welke gerechten zullen nu in haar keuken verschijnen?

Het leest wel ontspannend, zo’n ietwat geëxalteerd verhaal waarin eindeloze vrijpartijen worden gecombineerd met haute cuisine vreetpartijen. Alhoewel, soms worden die recepten wel vermoeiend. Dan lees ik er overheen.

😉 Kijken hoe het afloopt.